Падрыхтоўка роўтара

Квас Про ставіцца на сам роўтар, таму спачатку роўтар трэба да гэтага падрыхтаваць. Што менавіта рабіць — залежыць ад прылады:

• Роўтар Keenetic/Netcraze — на яго ставяць Entware: дапаўненне, якое дадае роўтару магчымасць усталёўваць праграмы з асобнага сховішча пакетаў.
• Прылада з OpenWrt — падрыхтаваць амаль няма чаго (якія мадэлі падыходзяць — на старонцы Мадэлі роўтараў): OpenWrt (вольная прашыўка для роўтараў) сама ўмее ставіць праграмы. Але калі OpenWrt яшчэ не ўсталяваная, яе трэба паставіць — гэта асобная адказная працэдура.

Entware на Keenetic/Netcraze

Што гэта. Entware — сховішча гатовых праграм для роўтараў і сама магчымасць іх ставіць. На Keenetic/Netcraze яно размяшчаецца на USB-носьбіце, у каталозе /opt: убудаванай памяці роўтара для гэтага занадта мала.

Што спатрэбіцца: роўтар Keenetic/Netcraze, знешні USB-носьбіт, інтэрнэт на роўтары і доступ да панэлі кіравання ў браўзеры. Носьбіт павінен стаяць пастаянна: калі яго выняць, праграмы з /opt перастануць працаваць.

Крокі

1. Падрыхтуйце носьбіт. Менеджэр пакетаў працуе толькі з файлавай сістэмай EXT; рэкамендуецца журналюемая EXT4. Звычайныя для флэшак FAT і NTFS не падыходзяць. Носьбіт зручней адфарматаваць на камп’ютары або сродкамі самога роўтара — у даведцы Keenetic/Netcraze гэта артыкул «Использование файловой системы EXT4 на USB-накопителях».

2. Усталюйце ў роўтар кампанент «Поддержка открытых пакетов». Ён асноўны і абавязковы для працы з пакетамі. Дзе менавіта знаходзіцца спіс кампанентаў — залежыць ад версіі KeeneticOS, глядзіце афіцыйную даведку для сваёй мадэлі.

   Заадно паглядзіце кампанент «Модули ядра подсистемы Netfilter» (англійская назва — Kernel modules for Netfilter). Для самога ўсталявання Entware ён не патрэбны, але без яго на Keenetic недаступны рэжым «Звычайны»: застаецца «Сумяшчальны» — звычайныя злучэнні і DNS ідуць па вашых правілах, QUIC не перахопліваецца і прыладам з тунэлем адхіляецца адразу, таму праграма пераходзіць на звычайнае злучэнне, а астатні UDP ідзе напрамую. Калі кампанент ёсць, Квас Про сам загружае яго модулі, і «Звычайны» робіцца даступным — але рэжым выбіраеце вы самі: прадукт больш не перамыкае яго аўтаматычна, а па змаўчанні на Keenetic застаецца «Сумяшчальны». Ставіцца ён там жа, у наборы кампанентаў: Кіраванне → Агульныя налады → Змяненне набору кампанентаў (у частцы версій прашыўкі раздзел называецца «Налады сістэмы»), пошук па слове netfilter; пасля прымянення набору роўтар трэба перазагрузіць.

   Модулі з гэтага кампанента Квас Про загружае сам — пры запуску службы і па кнопцы «Праверыць зноў» у апавяшчэнні: ручных каманд для гэтага не трэба, і пасля перазагрузкі роўтара прадукт загрузіць іх зноў. Кампанент патрэбны для таго, каб файлы модуляў былі ў сістэме. У вашай версіі прашыўкі такога кампанента можа не быць — тады рэжыму «Звычайны» на гэтым роўтары не будзе, і прадукт скажа пра гэта прама, а не прамаўчыць; даступнасць рэжыму паказвае Дыягностыка (падрабязней).

3. Спампуйце ўсталёўшчык Entware для працэсара вашага роўтара. Імя архіва залежыць ад платформы, таму бярыце файл з каталога installer сваёй платформы ў сховішчы праекта:

   • aarch64 (большасць сучасных мадэляў) — aarch64-installer.tar.gz;
   • mipsel — mipsel-installer.tar.gz;
   • mips — mips-installer.tar.gz;
   • астатнія платформы — агульны спіс сховішча (адкрыйце каталог сваёй платформы, затым installer).

   Калі сайт сховішча не адкрываецца — так бывае: доступ да bin.entware.net абмяжоўваюць не толькі правайдэры. Вазьміце той жа файл з люстра, шлях на ім такі ж — <платформа>/installer/<платформа>-installer.tar.gz. Адно з правераных люстраў: mirrors.nju.edu.cn/entware, напрыклад для mipsel — mipsel-installer.tar.gz. Што яшчэ можна паспрабаваць (дадатковыя DNS-серверы, інтэрнэт з тэлефона) — у раздзеле «Рашэнне праблем».

   Не ўпэўненыя, які ў вас працэсар? Паглядзіце opkg print-architecture на роўтары: сховішча называе архітэктуру так, як яе бачыць само (aarch64-k3.10, armv7sf-k3.2, mipsel-3.4).

   Важна: Entware ставіцца і на іншыя платформы, але для ўсталявання самога Квас Про ёсць абмежаванні — падыходзяць aarch64, armv7 і mipsel (MIPS32 з прамым парадкам байтаў), а на mips (адваротны парадак байтаў) і астатніх платформах праграма не працуе. Умовы сабраныя ў раздзеле Патрабаванні да абсталявання: там жа — мінімальны аб’ём памяці і вольнага месца. Зверцеся з ім да ўсталявання.

4. Падключыце носьбіт да USB-порта роўтара. Ён з’явіцца на старонцы «Прыкладанні» ў раздзеле «Дыскі і прынтары».

5. Скапіруйце ўсталёўшчык на носьбіт. Прасьцей за ўсё па сеткі: уключыце ў роўтары праграму «Сервер SMB» і адкрыйце дыск з правадніка камп’ютара. У корані раздзела стварыце каталог install і пакладзіце туды спампаваны архіў.

6. Уключыце ўсталяванне ў вэб-інтэрфейсе роўтара. Адкрыйце старонку «Менеджер пакетаў OPKG», выберыце ў полі «Носьбіт» ваш дыск з файлавай сістэмай ext4 і упэўніцеся, што ўключаная опцыя «Доступ» для вашага ўліковага запісу. Націсніце «Захаваць» — усталяванне пачнецца адразу.

7. Дачакайцеся заканчэння ўсталявання. Ход відаць у роўтары: «Дыягностыка» → «Сістэмны журнал». У журнале будуць радкі installer: [1/5] … [5/5] Установка системы пакетов "Entware" завершена. Займае некалькі хвілін: усталёўшчык спампоўвае асноўныя пакеты з сеткі.

8. Праверце ўваход па SSH. Усталёўшчык Entware ставіць і сервер аддаленага доступу. Падключыцеся да роўтара з камп’ютара (лагін root, пароль keenetic, порт 222, калі ў роўтары ўсталяваны кампанент «Сервер SSH»; інакш порт 22). Адразу змяніце пароль камандай passwd.

9. Абнавіце спіс пакетаў — гэтая каманда спатрэбіцца і ўсталёўшчыку Квас Про:

   opkg update
   opkg install curl
   

Як зразумець, што ўсё атрымалася

• opkg update завяршаецца без памылак і спампоўвае спісы пакетаў;
• opkg list-installed паказвае ўсталяваныя пакеты;
• каталог /opt існуе, і ў ім ёсць вольнае месца (df -h /opt);
• уваход па SSH з камп’ютара працуе, і каманда opkg print-architecture паказвае архітэктуру (aarch64-k3.10, armv7sf-k3.2 або mipsel-3.4).

Частыя памылкі

• Носьбіт у FAT або NTFS — Entware не запрацуе: патрэбная файлавая сістэма EXT (лепш EXT4).
• Носьбіт вынялі або замянілі — каталог /opt знік, праграмы Квас Про спыняюцца. Носьбіт павінен стаяць пастаянна.
• Буйное абнаўленне KeeneticOS — пасля яго Entware можа запатрабаваць паўторнага ўсталявання: праверце opkg update пасля абнаўлення прашыўкі.
• Няма інтэрнэту або збіты час — opkg update не зможа спампаваць спісы пакетаў.
• Працэсар MIPS з адваротным парадкам байтаў (mips) — Entware на ім працуе, але Квас Про — не: падтрымліваецца толькі mipsel (MIPS32 з прамым парадкам байтаў). Парадак байтаў праверыць усталёўшчык — на mips ён адмовіцца з зразумелым паведамленнем.
• Староннія зборкі Entware — існуюць, але гэта ўжо па-за афіцыйнай падтрымкай: наступствы для гарантыі і падтрымкі вытворцы ўдакладняйце ў яго.

OpenWrt

Што гэта. OpenWrt — вольная прашыўка для роўтараў са сваім сховішчам праграм. Частка прылад прадаецца з ёй адразу (напрыклад, роўтары GL.iNet — гэта таксама OpenWrt), на іншыя яе ставяць замест заводскай прашыўкі. Важна: у роўтараў GL.iNet заводская прашыўка заснаваная на OpenWrt, але ў старых яе версій (21.02) ёсць абмежаванні — падрабязнасці на старонцы Роўтары GL.iNet.

Крокі

1. Праверце, ці падтрымліваецца ваша мадэль. Адкрыйце афіцыйную табліцу абсталявання Table of Hardware і знайдзіце сваю мадэль і апаратную рэвізію (v1, v2 і далей) — ад іх залежаць і файл прашыўкі, і спосаб усталявання.

2. Прачытайце старонку сваёй мадэлі. На ёй указана, які файл патрэбны, якім спосабам прылада прашываецца і якія ёсць абмежаванні.

3. Захавайце рэзервовую копію наладаў і, калі магчыма, заводскай прашыўкі — гэта ваша страхоўка.

4. Спампуйце файл прашыўкі менавіта для сваёй мадэлі і рэвізіі і зверце кантрольную суму. Для першага ўсталявання патрэбны вобраз «factory», для абнаўлення ўжо ўсталяванай OpenWrt — «sysupgrade»: гэта розныя файлы.

5. Усталюйце прашыўку тым спосабам, які апісаны для вашай мадэлі: звычайна праз панэль заводскай прашыўкі, радзей — праз загрузчык прылады па сеткавым кабелі. Злучайцеся кабелем, а не па Wi-Fi, і трымайце сілкаванне ўключаным.

6. Першы ўваход. Пасля перазагрузкі задайце пароль адміністратара і наладзьце падключэнне да інтэрнэту.

7. Праверце гатоўнасць да ўсталявання Квас Про:

   cat /etc/openwrt_release    # версія OpenWrt і радок DISTRIB_ARCH — архітэктура
   free -m                     # аператыўная памяць: трэба не менш за 256 МБ
   df -h                       # вольнае месца пад праграму
   apk update                  # спісы пакетаў спампоўваюцца без памылак (у OpenWrt 25.12 і навей;
                               #  у 24.10 і старэй каманда называецца opkg update)
   

Як зразумець, што ўсё атрымалася

Панэль OpenWrt адкрываецца ў браўзеры, apk update працуе (у 24.10 і старэй — opkg update), а радок DISTRIB_ARCH у /etc/openwrt_release змяшчае aarch64, armv7 або mipsel.

Частыя памылкі

• Не той файл прашыўкі (для іншай мадэлі або рэвізіі, або «sysupgrade» замест «factory») — самая частая прычына непрацоўнага роўтара.
• Усталяванне па Wi-Fi або без копіі наладаў — пры няўдачы аднаўленне складаней.
• Роўтар не загружаецца — у OpenWrt ёсць рэжым аднаўлення і асобная інструкцыя па ажыўленні прылад (аднаўленне, рэжым аднаўлення).
• Мала ўбудаванай памяці — на прыладах са 128 МБ аператыўнай памяці Квас Про не рэкамендуецца, а маленькага раздзела пад праграмы можа не хапіць: дапамагае знешні носьбіт або вынас даных (залежыць ад мадэлі).
• Працэсар MIPS з адваротным парадкам байтаў (mips) — Квас Про такія прылады не падтрымлівае: патрэбны MIPS32 з прамым парадкам байтаў (mipsel).

Афіцыйныя інструкцыі

• Entware на Keenetic/Netcraze: у даведцы Keenetic/Netcraze для вашай мадэлі ёсць артыкул «Установка репозитория Entware на USB-накопитель» — адкрыйце даведку і знайдзіце артыкул па назве (прыклад артыкула: Keenetic Giant). Агульная дакументацыя праекта — вікі Entware.
• OpenWrt: усталяванне OpenWrt (рускі пераклад: усталяванне), табліца прыдатных прылад, што зрабіць перад усталяваннем, абнаўленне ўжо ўсталяванай OpenWrt.

Што далей

• Усталяванне Квас Про — адна каманда, далей скрыпт зробіць усё сам.
• Першы запуск — уваход у панэль па токене і майстар першаснай наладкі.